هزینه خرید یک خودروی چینی در دو سوی یک مرز مشترک چقدر متفاوت است؟ دادههای بازار نشان میدهد که مصرفکننده ایرانی برای خرید خودروهای چینی بعضاً مونتاژ داخل، جریمه سنگینی بابت ناکارآمدیهای نهادی و ساختار سیاستگذاری پرداخت میکند.
بررسی تطبیقی قیمت سه مدل از خودروهای پرمتقاضی (بنزینی، هیبریدی و روزآمدتر) در بازار ایران و بازار کشور همسایه، عراق، یک شکاف قیمتیِ ۷۰ تا فراتر از ۱۰۰ درصدی را نمایان میکند. این اضافهپرداخت، نه به دلیل ارتقای کیفیت یا تفاوت آپشنها، بلکه دقیقاً بازتابی از «هزینه اعوجاجات ساختاری» است.
زمانی که مصرفکننده در یک اقتصاد، برای یک محصول مشخص مانند چری تیگو ۷ پرو، بیش از دو برابرِ همسایه خود پرداخت میکند، ما با یک پدیده ساده تورمی روبهرو نیستیم؛ بلکه شاهد تخلیه بارِ مجموعهای از ناکاراییها بر دوش خریدار نهایی هستیم. این شکاف عظیم قیمتی، ترکیبی از دیوارهای تعرفهای، مالیاتهای متراکم، هزینه بالای تامین مالی و خواب سرمایه، و حاشیهسودهای ناشی از نبود رقابت موثر در بازار داخل است.
مقایسه قیمت چند خودروی چینی در بازارهای ایران و عراق
این اعداد فراتر از یک مقایسه بازاری ساده هستند؛ آنها نشاندهنده جریانِ خاموشِ منابع از جیب مصرفکننده به سمت ساختاری است که به دلایل متعدد ساختاری، انگیزهای برای بهینهسازی و کاهش هزینههای سربار خود ندارد. در غیاب یک چارچوب پایش سلامت بازار، این شکافهای قیمتی به طور مستمر بازتولید شده و به عنوان یک مالیات پنهان، رفاه خانوار را هدف قرار میدهند.